Chuyên Đề – Mồ hôi tay chân – Mồ hôi trộm

MỒ HÔI LÀ THỂ HIỆN CỦA TÂM THUỶ KHÍ

Thời gian và không gian đều có nhiều chất nước (thủy dịch) nhất là phương Bắc, mùa Đông, càng về khuya Thái Âm thủy dịch càng nhiều. Trong cơ thể con người, khi Thận thủy khí suy thì thủy dịch được bài tiết ra với hình thức: Mồ hôi (Tâm thủy khí)

MỒ HÔI:
Dịch của Tâm thủy khí là mồ hôi.
Khi trời nóng, khi bị sốt, chúng ta thường nhận thấy có hiện tượng xuất mồ hôi. Mồ hôi là thủy dịch dùng để khắc chế hỏa nhiệt nên liên hệ với Tâm thủy khí. Sốt mà có mồ hôi là dấu hiệu tốt vì Tâm thủy khí còn vững mạnh để chống lại với nhiệt tà.

Sốt mà không xuất được mồ hôi (mồ hôi lạnh) là dấu hiệu thất thoát Tâm thủy khí: Vong dương, thoát dương.

Trong trị liệu theo Y học cổ truyền phương Đông có 3 bệnh chứng thường gặp mà trong thời tôi công tác trong bệnh viện gồm:

– Truỵ tim mạch (liên quan tới Tâm thuỷ khí: Vong dương, Thoát dương).
– Mồ hôi trộm (người bị lao phổi hay trẻ con đổ mồ hôi trộm).
– Rối loạn thần kinh giao cảm (liên quan đến Tâm hỏa khí “chứng phong thấp”, ra mồ hôi tay chân.

1. TRUỴ TIM MẠCH
– Huyết áp tụt
– Tim đập nhanh
– Ra nhiều mồ hôi
Tôi còn nhớ một trường hợp bệnh nhân nữ, tuổi gần 90 suy yếu bệnh tật lâu ngày, bệnh viện cho về nhà chờ chết…người bạn khẩn thiết yêu cầu kêu cứu, đến nơi khám thì bà cụ ra mồ hôi lạnh cả người, huyết áp không đo được, mạch yếu bắt không thấy; Thôi thì còn nước còn tát. Tôi dùng bài Sâm phụ thang để Hồi dương cứu nghịch, gồm:
– Nhâm Sâm 16gr
– Phụ tử chế 04gr
Cho vào chén nước (bát), cho vào nồi chưng cách thuỷ, sau khi nước khoảng 15 phút thì đút cho bệnh nhân từng ít một, chỉ 5 phút sau thì b/n hồi phục từ từ, sau 30 phút huyết áp và mạch dần dần bắt được và sự sinh tồn bắt đầu xuất hiện.

Ngày sau, tôi cho dùng tiếp thang Sâm phụ thang gia giảm để Hồi dương cứu nghịch bảo tồn nhằm Ích khí để thu liễm tân dịch, sinh mạch, cứu thoát.

Bài thuốc “Sinh mạch Hồi dương thang” gồm:
– Nhân sâm 20gr
– Hắc phụ tử (chế) 04 gr
– Bạch truật (sao gạo) 12g
– Bán hạ (chế) 08gr
– Chích thảo 04gr
– Trần bì 8g
– Can khương (gừng khô) 06gr
– Nhục quế 06gr
– Ngũ vị tử 10gr
– Phục linh 12gr
– Sinh khương (gừng sống) 3 lát

Cách dùng: Ngày uống một thang sắc uống 3 lần trong ngày, uống lúc đói, uống trong vòng 1 tuần thì ngưng.

Trong thời gian uống thuốc, đừng quên chườm đá nóng vùng lưng, vùng gan và vùng dưới rốn.

2. MỒ HÔI TRỘM:

Thường dùng trong những trường hợp bệnh lao phổi, sốt kéo dài, ra mồ hôi trộm có tác dụng tốt.
Dùng bài Lục vị gia Tri mẫu, Hoàng bá gọi là bài ” TRI BÁ ĐỊA HOÀNG HOÀN” ( Y tông kim giám) có tác dụng tư âm giáng hỏa mạnh hơn,

Thành phần:
– Thục địa 20 – 32g
– Sơn thù 10 – 16g
– Trạch tả 8 – 12g
– Hoài sơn 10 – 16g
– Phục linh 8 – 12g
– Đơn bì 8 – 12g
– Tri mẫu 8gr – 12gr
– Hoàng bá 8gr – 12gr

Bài thuốc trị mồ hôi đêm
* Chuẩn bị: Bột ngũ bội tử.
* Thực hiện: Làm thành hồ rồi đắp lên vùng rốn trước khi đi ngủ.

3. RỐI LOẠN THẦN KINH GIAO CẢM:

Sự điều tiết mồ hôi do thần kinh giao cảm chỉ huy qua các hạch thần kinh giao cảm nằm dọc hai bên cột sống, nách, trên núm vú 1 lóng tay. Hoạt động của hệ thần kinh giao cảm đi tới các tuyến mồ hôi. Mồ hôi thường bị kích thích bởi 3 yếu tố: Nhiệt độ, tâm lý và vị giác.

Khoảng 3% dân số có sự điều khiển bài tiết mồ hôi bị rối loạn do cường thần kinh giao cảm. Ở những người này thường có biểu hiện tim đập nhanh, tâm lý căng thẳng, dễ xúc động mạnh kèm theo hiện tượng mồ hôi chảy ra nhiều, liên tục (bệnh tăng tiết mồ hôi).

Vị trí mồ hôi tiết ra nhiều thường ở lòng bàn tay, bàn chân… nơi khu trú nhiều tuyến mồ hôi nhưng có trường hợp mồ hôi chảy ra nhiều cả ở ngực, đầu hoặc toàn thân.

Hiện nay đã có nhiều phương pháp điều trị bệnh tăng tiết mồ hôi như: nội khoa, ngoại khoa (phẫu thuật cắt hạch thần kinh giao cảm)…

Tuy nhiên các phương pháp trên thường cho kết quả tạm thời hoặc người bệnh có thể gặp phải một số tác dụng không mong muốn sau phẫu thuật. Đây là một căn bệnh tưởng như đơn giản nhưng lại gặp rất nhiều khó khăn khi chữa trị.

Trong điều trị hay dùng bài Bổ trung ích khí.
Thành phần:
– Hoàng kỳ 20g
– Chích thảo 04g
– Thăng ma 12gr
– Đảng sâm 16g
– Đương qui 12g
– Sài hồ 10g
– Bạch truật 12g
– Trần bì 06g
Cách dùng: sắc nước uống.
Gia thêm:
– Ma hoàng căn 12gr – 16 gr

ĐỘC ĐÁO NHẤT ĐỂ CHỮA CHỨNG RỐI LOẠN THẦN KINH GIAO CẢM BẰNG LÀM LẠNH CẶP ĐÁ DIỆU KỲ

(Cho đá diệu kỳ và ngăn đông đá của tủ lạnh rồi chườm vào những hạch giao cảm tương ứng với khu vực ra mồ hôi).
– Ra mồ hôi nhiều ở 2 tay (Chườm lạnh ở 2 nách và trên 2 núm vú).
– Ra mồ hôi đầu và trán (Chườm lạnh ở cột sống cổ C4 – C5)
– Ra mồ hôi toàn thân (Chườm lạnh 2 bên cột sống lưng D1 – D12)
– Ra mồ hôi 2 chân (Chườm lạnh ở cột sống lưng dưới L5 – S1)

BS Dư Quang Châu
Chủ tịch Chi hội Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng TCLT
Viện trưởng Viện Bấm huyệt TCLT
(Còn tiếp)